Ulga badawczo-rozwojowa jest pomocna nie tylko w dobie kryzysu – część I

ULGA BADAWCZO-ROZWOJOWA JEST POMOCNA NIE TYLKO W DOBIE KRYZYSU

Ulga badawczo-rozwojowaUlga B+R skierowana jest do wszystkich przedsiębiorców, którzy powiększają swoją ofertę o nowe produkty bądź usługi, lub wprowadzają na rynek ich ulepszenia/modyfikację. Wystarczy, że przedsiębiorca w ramach prowadzonej działalności dokona ulepszenia istniejących produktów, usług lub technologii już przez niego stosowanych i oferowanych na rynku.

Poniżej przedstawiam pierwszą część analizy preferencji podatkowej w podatkach dochodowych, czyli ulgi B+R.

ULGA BADAWCZO-ROZWOJOWA HISTORYCZNIE

Wprowadzona została do polskich przepisów podatkowych w 2016 r. czym zastąpiła ówczesną ”ulgę technologiczną”. W pierwszym roku jej obowiązywania, tzw. ulga B+R umożliwiała odliczenie 30% kosztów zatrudnienia pracowników wykonujących obowiązki przy działalności badawczo-rozwojowej oraz pozostałych kosztów w wysokości 20% przez małe i średnie firmy i 10% przez duże firmy. W 2017 r. limity wzrosły do 50% kosztów zatrudnienia, a w odniesieniu do pozostałych kosztów kwalifikowanych do 50% w przypadku MŚP i 30% w dużych firmach.

Swój obecny kształt ulga osiągnęła w 2018 r. Od tego roku wszyscy przedsiębiorcy prowadzący działalność badawczo-rozwojową mogą korzystać z odliczenia w wysokości 100% kosztów kwalifikowanych, a centra badawczo-rozwojowe nawet do 150%. Wraz ze zwiększeniem wysokości odliczeń rozszerzony został katalog rodzajów kosztów kwalifikowanych.

KORZYŚCI PŁYNĄCE Z DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO-ROZWOJOWEJ

Ulga badawczo-rozwojowa to instrument podatkowy pozwalający przedsiębiorcom na korzystanie z preferencji podatkowych w podatku dochodowym. Preferencje te polegają na możliwości zmniejszenia podstawy opodatkowania, o kolejne odliczenie, jakim są wydatki poniesione przez podatnika na działalność badawczo-rozwojową. Odliczenie jest dodatkowym zmniejszaniem dochodu już pomniejszonego na zasadach ogólnych. Innymi słowy jeżeli dane wydatki da się zakwalifikować do tzw. kosztów kwalifikowanych poniesionych w związku z działalnością badawczo-rozwojową to można zaliczyć je do kosztów uzyskania przychodu dwukrotnie.

ULGA BADAWCZA CZY ROZWOJOWA?

Pomimo sugerującej nazwy ulga badawczo-rozwojowa, w rzeczywistości chodzi o działalność badawczą lub działalność rozwojową. Nie ma przy tym konieczności prowadzenia skomplikowanych badań w sterylnych laboratoriach.

Sama definicja działalności badawczo-rozwojowej znajduje się w obu ustawach o podatku dochodowym: jest to działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

Definicje samych badań naukowych i prac rozwojowych znajdują się w innej ustawie – ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Badania naukowe oznaczają:

  1. badania podstawowe rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktach bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne;
  2. badania aplikacyjne rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń.

Prace rozwojowe oznaczają działalność obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

Możliwość skorzystania z ulgi B+R jest powszechniejsza w przypadku prac rozwojowych, gdyż obejmują one praktycznie każdego przedsiębiorcę, który tworzy coś innowacyjnego i twórczego. Innymi słowy nie musi to być nic nowego na skalę świata, Polski czy województwa. Wystarczy, że do tej pory przedsiębiorca nie posiadał danej usługi lub towaru w swoim portfolio.

NA CO ZWRÓCIĆ UWAGĘ?

Spełniając przesłanki definicyjne należy mieć na uwadze, że:

  1. twórczość w aktualnym orzecznictwie jest rozumiana następująco: „działalność badawczo-rozwojowa to taka aktywność, która nastawiona jest na tworzenie nowych i oryginalnych rozwiązań, często o charakterze unikatowym, niepowtarzalnym, specyficznym, które nie mają odtwórczego charakteru”. Minister Finansów wskazuje, że na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej, w stopniu minimalnym, wystarczające jest działanie twórcze na skalę przedsiębiorstwa. Oznacza to, że przedsiębiorca we własnym zakresie (w ramach prowadzonych prac badawczo-rozwojowych) opracowuje nowe lub ulepszone produkty, procesy, usługi, nawet jeżeli podobne rozwiązanie zostało już opracowane przez inny podmiot;
  2. systematyczność w jednej z interpretacji podatkowych została zdefiniowana w sposób następujący: „systematyczność odnieść należy także do pewnego zorganizowania procesu prac badawczo-rozwojowych, uniknięcie jego losowego i przypadkowego charakteru”. Minister Finansów podnosi, że wystarczające jest, aby podatnik zaplanował i przeprowadził chociażby jeden projekt badawczo-rozwojowy, przyjmując dla niego określone cele do osiągnięcia, harmonogram i zasoby. Taka działalność może być uznana za działalność systematyczną, tj. prowadzoną w sposób metodyczny, zaplanowany i uporządkowany.
  3. zwiększenie zasobów wiedzy oraz wykorzystania jej do tworzenia nowych zastosowań w orzecznictwie postrzega się jako „badania, mające na celu pozyskanie nowej wiedzy w zakresie źródła skażenia mikrobiologicznego paliw przechowywanych w zbiornikach na terminalach paliw oraz skali występowania tego zjawiska, których wnioski i kryteria opracowane na ich podstawie pozwolą na ich bezpośrednie zastosowanie przez klientów w skali przemysłowej”. Minister Finansów w objaśnieniach podatkowych z dnia 15 lipca 2019 r. przyjął, że istotny jest element celowościowy w postaci zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania jej do tworzenia nowych zastosowań, niezależnie od tego czy zastosowania te obejmują wyłącznie jedno przedsiębiorstwo czy też całe państwo, kontynent lub świat.

Zdefiniowanie pojęcia działalności badawczo-rozwojowej na gruncie ustaw PIT i CIT nie jest proste. W celu rozwiania wątpliwości należy złożyć wniosek do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej potwierdzającej nasze stanowisko.

CZYM SĄ KOSZTY KWALIFIKOWANE?

Podstawowym warunkiem skorzystania z ulgi badawczo-rozwojowej jest poniesienie przez przedsiębiorcę w roku podatkowym tzw. kosztów kwalifikowanych. Kosztami takimi są koszty związane bezpośrednio z działalnością badawczo-rozwojową. Kwota odliczenia nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty dochodu uzyskanego przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych z przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych oraz kwoty dochodu uzyskanego przez podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej.

RODZAJE KOSZTÓW KWALIFIKOWANYCH

Katalog kosztów kwalifikowanych uprawniających do skorzystania z ulgi B+R znajduje się w art. 26e ustawy PIT oraz w art. 18d ustawy CIT. Do tych kosztów zaliczamy w szczególności:

  1. koszty nabycia materiałów i surowców bezpośrednio związanych z prowadzoną działalnością badawczo rozwojową,
  2. koszty pracownicze związane z realizacją działalności badawczo-rozwojowej,
  3. odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością.

W mojej ocenie powyższe koszty są najbardziej znaczące dla przedsiębiorcy, natomiast możemy zaliczyć do kosztów kwalifikowanych również następujące:

  1. nabycie niebędącego środkami trwałymi sprzętu specjalistycznego wykorzystywanego bezpośrednio w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, w szczególności naczyń i przyborów laboratoryjnych oraz urządzeń pomiarowych;
  2. odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli to korzystanie nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem;
  3. nabycie usługi wykorzystania aparatury naukowo-badawczej wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli zakup usługi nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem;
  4. koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, poniesione na czynności wymienione w ustawach PIT i CIT,
  5. ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, świadczone lub wykonywane na podstawie umowy przez podmiot będący jednostką naukową, a także nabycie od takiego podmiotu wyników prowadzonych przez niego badań naukowych, na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej.

Katalog podmiotów, od których przedsiębiorca może nabywać ww. usługi/wyniki badań/ekspertyzy obejmuje uczelnie, federacje podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych ustaw działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Akademia Umiejętności oraz inne podmioty prowadzące głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Wynika to z treści art. 7 ust. 1 pkt 1,2, 4-8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do której odsyłają ustawy o podatku dochodowym.

WARUNKI ZALICZENIA WYDATKÓW DO KOSZTÓW KWALIFIKOWANYCH

Organy podatkowe wskazują, że dane wydatki uprawniają przedsiębiorcę do odliczenia w zeznaniu podatkowym kosztów kwalifikowanych poniesionych w danym roku podatkowym na działalność badawczo-rozwojową, należy spełnić następujące warunki łącznie:

  1. podatnik poniósł koszty na działalność badawczo-rozwojową,
  2. koszty na działalność badawczo-rozwojową stanowiły dla podatnika koszty uzyskania przychodów w rozumieniu PIT i CIT,
  3. koszty na działalność badawczo-rozwojową mieszczą się w zamkniętym katalogu kosztów kwalifikowanych określonym przepisami art. 26e ustawy PIT albo art. 18d ustawy CIT,
  4. podatnik nie prowadził w roku podatkowym działalności na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia,
  5. w ewidencji, o której mowa w ustawach PIT i CIT, podatnik wyodrębnił koszty działalności badawczo-rozwojowej,
  6. podatnik wykazał w zeznaniu podatkowym koszty kwalifikowane podlegające odliczeniu,
  7. kwota odliczonych kosztów kwalifikowanych nie przekroczyła limitów określonych w ustawach PIT i CIT,
  8. koszty kwalifikowane nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Autor: aplikant radcowski Bartosz Łoboda
Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni
Powyższy artykuł nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa, a jego charakter jest wyłącznie informacyjny.
Treść artykułu odzwierciedla poglądy i stanowisko autora związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prawnych oraz prasowych. Zarówno zespół Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni, jak i autor artykułu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych po zapoznaniu się z powyższym artykułem, bądź na jego podstawie.

Źródła:
ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 865),
ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387),
ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85),
objaśnienia podatkowe z dnia 15 lipca 2019 r. dotyczące preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej – IP BOX.