ULGA IP BOX TO CZYSTA KORZYŚĆ DLA PROGRAMISTÓW

Czym jest ulga IP BOX?

Ulga IP BOX polega na opodatkowaniu dochodu pochodzącego z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, np. prawa autorskiego do programu komputerowego (dalej kwalifikowane IP) preferencyjną stawką podatku dochodowego w wysokości 5%. Ulgę tą ustawodawca uregulował w art. 30ca i art. 30 cb ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowych od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1387) oraz w art. 24d i art. 24e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 865).

Kto może skorzystać z ulgi IP BOX?

Z ulgi IP BOX będą mogli skorzystać zarówno podatnicy rozliczający się z podatku dochodowego od osób prawnych, np. spółki kapitałowe, jak również podatnicy płacący podatek dochodowy od osób fizycznych. Wspólnym elementem dla wszystkich podmiotów jest prowadzenie działalności, która jest kwalifikowana jako działalność badawczo-rozwojowa oraz w jej ramach ponoszone są koszty z kwalifikowanego prawa autorskiego.

W celu rozwiania wszelkich wątpliwości co do zakresu podmiotowego IP BOX trzeba wskazać, że uprawnione do skorzystania z ulgi IP BOX są również:

  • spółki cywilne;
  • przedsiębiorstwa w spadku;
  • podatkowe grupy kapitałowe;
  • spółki niemające osobowości prawnej, mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli prawo tego państwa traktuje je jako osoby prawne i podlegają opodatkowaniu od całości dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Jakie są wymogi skorzystania z ulgi IP BOX?

Do najważniejszych wymogów, jakie należy spełnić, zalicza się:

  • prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej;
  • wytworzenie kwalifikowanego IP (kwalifikowane prawo własności intelektualnej) w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej;
  • prowadzenie odrębnej ewidencji zdarzeń gospodarczych obejmującej wszystkie operacje finansowe związane z dochodami z kwalifikowanych IP, zgodnie z art. 24e ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT i art. 30cb ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT;
  • osiągnięcie dochodu z kwalifikowanego IP, podlegającego opodatkowaniu w Polsce;
  • poniesienie kosztów kwalifikowanych w związku z wytworzeniem, rozwinięciem lub ulepszeniem kwalifikowanego IP.

Co do zasady podstawą przyznania ulgi IP BOX jest spełnienie ustawowo wymaganych warunków, natomiast warto potwierdzić słuszność jej stosowania przez uzyskanie pozytywne indywidualnej interpretacji podatkowej.

Czym jest ulga Badawczo-Rozwojowa?

Bardzo ważne jest zaznajomienie się z pojęciem ulgi badawczo-rozwojowej, ponieważ aby z niej skorzystać przedsiębiorca musi prowadzić działalność badawczą lub rozwojową. Jest to o tyle ważne, iż w celu skorzystania z ulgi IP BOX programista również musi w pierwszej kolejności spełniać przesłanki prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej. Z ulgą B+R mogą się Państwo zapoznać w naszym artykule.

Autorskie prawo do programu komputerowego

Co do zasady, programy komputerowe nie są wynalazkami, więc nie są w Polsce udzielane na nie patenty. Nie oznacza to jednak, że są pozbawione jakiejkolwiek ochrony, gdyż programy komputerowe mogą być przedmiotem ochrony na podstawie prawa autorskiego jako utwory w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Aby skorzystać z ulgi IP BOX w przypadku programu komputerowego muszą zostać spełnione trzy podstawowe przesłanki:

  1. dochód osiągany jest z prawa autorskiego do programu komputerowego;
  2. program komputerowy został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej;
  3. podatnik prowadzi specjalną ewidencję przychodu na potrzeby IP BOX.

Podnosząc kwestie stricte związane z autorskim prawem do programu komputerowego należy wskazać elementy programu komputerowego chronione prawem autorskim, którymi są przede wszystkim:

  • forma programów – informacje zawarte w kodzie źródłowym programu komputerowego, w opisie procedur operacyjnych, zestawieniu danych, w informacjach konwersacyjnych i dialogowych;
  • interfejs – oparty na analogicznych podstawach jak ochrona innych składników programu;
  • pojęcie „program komputerowy” utożsamiany jest z pojęciem „oprogramowanie”;
  • interfejs można uznać za nierozerwalną, funkcjonalną część składową programu komputerowego, który podlega tożsamej ochronie jak program komputerowy i dlatego może stanowić kwalifikowane IP;
  • program komputerowy to seria kroków (instrukcji), które są podejmowane przez komputer podczas wykonywania programu. Komponentami programu komputerowego są między innymi sekwencje instrukcji wykonywanych komputerowo, specyfikacje, cyfrowe przetwarzanie obrazów, moduły, obiekty, procedury, funkcje, pliki z kodem źródłowym lub pliki wykonywalne.
  • „oprogramowanie chronione prawem autorskim” może zawierać się w katalogu kwalifikowanych IP, jako aktywo funkcjonalnie ekwiwalentne do patentu. Oprogramowanie chronione prawem autorskim dzieli podstawowe cechy patentów, ponieważ jest nowatorskie, nieoczywiste i użyteczne, a zatem zasadniczo wynika z prowadzenia innowacyjnej działalności badawczo-rozwojowej, której prowadzenie powinny stymulować przepisy o IP BOX.
  • Różne traktowanie oprogramowania na mocy prawa patentowego różnych jurysdykcji nie ma wpływu na to, czy dochody z oprogramowania mogą korzystać z regulacji IP BOX.

Przeniesienie autorskich praw majątkowych

Aby uznać, że powstał dochód z prawa autorskiego do programu komputerowego podatnik winien świadomie i odpowiednio konstruować umowę  z kontrahentem. Większość programistów pomija istotny fakt, iż wspomniany wyżej dochód powstaje jeśli w umowie zastrzeżono przeniesienie autorskich praw majątkowych na kontrahenta. Co prawda, nie jest konieczne aby była to stricte umowa licencyjna, lecz wystarczy że będzie zawierała istotne elementy takiej umowy pozwalające jednoznacznie stwierdzić, że doszło do przeniesienia autorskich praw majątkowych za wynagrodzeniem.

Zasady ustalania dochodu oraz podstawy opodatkowania IP

 1.     Metoda obliczania kwalifikowanego dochodu uzyskanego z kwalifikowanego IP

Wysokość dochodu z kwalifikowanego IP ustala się jako iloczyn:

  • dochodu z kwalifikowanego IP osiągniętego w roku podatkowym i,
  • wskaźnika nexus obliczonego według specjalnego wzoru.

Poszczególne litery w powyższym wzorze oznaczają koszty faktycznie poniesione przez podatnika na:

a – prowadzoną bezpośrednio przez podatnika działalność B+R związaną z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej;

b – nabycie wyników prac B+R związanych z kwalifikowanym  prawem wł. Intelektualnej, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu niepowiązanego w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 3,

c – nabycie wyników prac B+R związanych z kwalifikowanym prawem wł. Intelektualnej, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4,

d – nabycie przez podatnika kwalifikowanego prawa wł. Intelektualnej.

Aby dokonać prawidłowego obliczenia podstawy opodatkowania należy zsumować kwalifikowane dochody osiągnięte w danym roku podatkowym ze wszystkich kwalifikowanych IP.

2.     Kalkulacja wskaźnika nexus

Wzór oraz wykonane na jego podstawie obliczenia pozwalają nam poznać wskaźnik nexus, który winien być obliczany oddzielnie dla wszystkich dochodów z poszczególnych kwalifikowanych IP.

Wzór na obliczenie wskaźnika nexus:

Z przedstawionego wzoru należy wyciągnąć wniosek, iż im więcej procesów związanych z innowacjami podatnik będzie przeprowadzał we własnym zakresie lub zlecał podmiotom niepowiązanym, tym większy będzie kwalifikowany dochód podlegający opodatkowaniu preferencyjną 5% stawką, ponieważ będzie bliższy wartości 1. Wynika to z podejścia OECD, zgodnie z którym dochody związane z kwalifikowanym IP mogą być korzystnie opodatkowane jedynie w takim zakresie, w jakim konkretne kwalifikowane IP przynoszące  przychód jest efektem prac B+R prowadzonych przez danego podatnika, czyli prac, które wymagają poniesienia kwalifikowanych kosztów uwzględnionych we wskaźniku nexus.

Na uwagę zasługuje fakt, iż nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów na cele obliczenia podstawy opodatkowania, o której mowa w art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2 ustawy o PIT kosztów pracy własnej w jednoosobowej działalności gospodarczej. Takie samo podejście należy stosować w przypadku próby zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dotacji.

Obliczanie dochodu z kwalifikowanego IP

Dochodem z kwalifikowanego IP, zgodnie z art. 24d  ust. 7 ustawy o CIT i art. 30ca ust. 7 ustawy o PIT, jest osiągnięty przez podatnika w ciągu roku podatkowego dochód:

  • z opłat lub należności wynikających z umów licencyjnych, dotyczących kwalifikowanego IP;
  • ze sprzedaży kwalifikowanego IP;
  • z kwalifikowanego IP uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi;
  • z odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego IP, jeżeli zostało uzyskane w postępowaniu spornym, w tym w postępowaniu sądowym albo arbitrażu.

Ewidencja zdarzeń gospodarczych dla celów IP BOX

Warunkiem skorzystania z preferencyjnej stawki podatkowej jest prowadzenie szczegółowej i odrębnej ewidencji dla wszystkich operacji finansowych związanych z uzyskaniem dochodów z kwalifikowanego IP. Nie ma przy tym narzuconego przepisami prawa systemu prowadzenia takiej ewidencji – decyzja w tym zakresie należy do podatnika.

1.     Podatnicy prowadzący księgi rachunkowe,

Podatnicy prowadzący księgi rachunkowe winni dokonać wyodrębnienia w ewidencji księgowej operacji gospodarczych dotyczących każdego kwalifikowanego IP, umożliwiającego uzyskanie informacji, które są wymagane w zakresie rozliczania przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu lub straty. Podatnik musi brać pod uwagę potrzeby informacyjne związane ze sprawozdawczością w zakresie wydatków kwalifikowalnych w projektach, obowiązujące przepisy prawne oraz techniczne możliwości posiadanego przez siebie systemu księgowego.  Może to wymagać od podatnika wyodrębnienia oddzielnych kont, na których będzie prowadzona ewidencja wydatków kwalifikowalnych w podziale na każde kwalifikowane IP osobno.

2.     Podatnicy nieprowadzący ksiąg rachunkowych,

Brak ksiąg rachunkowych nie powoduje utraty przez podatnika możliwości skorzystania z ulgi IP BOX. Wymóg zapewnienia wyodrębnionej ewidencji dla projektu kwalifikowanego IP może być spełniony przez sporządzanie techniką komputerową w postaci arkusza kalkulacyjnego kumulatywnego, comiesięcznego zestawienia dokumentów, które potwierdzają poniesione wydatki dotyczące projektu kwalifikowanego IP na koniec danego miesiąca.

Rozliczenie podatku dochodowego w wysokości 5%

Podatnicy korzystający z preferencyjnej stawki 5% podatku  dochodowego mogą z niej skorzystać po zakończeniu roku podatkowego poprzez złożenie zeznania podatkowego za dany rok podatkowy. Dochód z kwalifikowanych IP wykazuje się w zeznaniu podatkowym za rok, w którym został osiągnięty. Oznacza to, że IP BOX oraz ulga B+R jest preferencją podatkową, z której można skorzystać po zakończeniu roku podatkowego w zeznaniu rocznym. Podatnicy nie mają zatem możliwości skorzystania z tej preferencji w trakcie roku podatkowego, poprzez pomniejszenie zaliczek na podatek dochodowy.

Podatnik ma prawo stosować preferencyjne IP BOX przez cały okres trwania ochrony prawnej kwalifikowanych IP.

Podsumowując rozważania prowadzenie w niniejszej pracy należy wskazać, iż aby skorzystać z ulgi IP BOX podatnik winien:

  • Zweryfikować prace związane z działalnością badawczo-rozwojową, które prowadzą do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP;
  • Wyodrębnić kwalifikowane IP;

 Źródła:

  1. ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
  2. ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Autor: aplikant radcowski Bartosz Łoboda
Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni
Powyższy artykuł nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa, a jego charakter jest wyłącznie informacyjny.
Treść artykułu odzwierciedla poglądy i stanowisko autora związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prawnych oraz prasowych. Zarówno zespół Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni, jak i autor artykułu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych po zapoznaniu się z powyższym artykułem, bądź na jego podstawie.