ULGA IP BOX TO CZYSTA KORZYŚĆ DLA PROGRAMISTÓW

Czym jest ulga IP BOX?

Ulga IP BOX polega na opodatkowaniu dochodu pochodzącego z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, np. prawa autorskiego do programu komputerowego (dalej kwalifikowane IP) preferencyjną stawką podatku dochodowego w wysokości 5%. Ulgę tą ustawodawca uregulował w art. 30ca i art. 30 cb ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowych od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1387) oraz w art. 24d i art. 24e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 865).

Kto może skorzystać z ulgi IP BOX?

Z ulgi IP BOX będą mogli skorzystać zarówno podatnicy rozliczający się z podatku dochodowego od osób prawnych, np. spółki kapitałowe, jak również podatnicy płacący podatek dochodowy od osób fizycznych. Wspólnym elementem dla wszystkich podmiotów jest prowadzenie działalności, która jest kwalifikowana jako działalność badawczo-rozwojowa oraz w jej ramach ponoszone są koszty z kwalifikowanego prawa autorskiego.

W celu rozwiania wszelkich wątpliwości co do zakresu podmiotowego IP BOX trzeba wskazać, że uprawnione do skorzystania z ulgi IP BOX są również:

  • spółki cywilne;
  • przedsiębiorstwa w spadku;
  • podatkowe grupy kapitałowe;
  • spółki niemające osobowości prawnej, mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli prawo tego państwa traktuje je jako osoby prawne i podlegają opodatkowaniu od całości dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Jakie są wymogi skorzystania z ulgi IP BOX?

Do najważniejszych wymogów, jakie należy spełnić, zalicza się:

  • prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej;
  • wytworzenie kwalifikowanego IP (kwalifikowane prawo własności intelektualnej) w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej;
  • prowadzenie odrębnej ewidencji zdarzeń gospodarczych obejmującej wszystkie operacje finansowe związane z dochodami z kwalifikowanych IP, zgodnie z art. 24e ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT i art. 30cb ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT;
  • osiągnięcie dochodu z kwalifikowanego IP, podlegającego opodatkowaniu w Polsce;
  • poniesienie kosztów kwalifikowanych w związku z wytworzeniem, rozwinięciem lub ulepszeniem kwalifikowanego IP.

Co do zasady podstawą przyznania ulgi IP BOX jest spełnienie ustawowo wymaganych warunków, natomiast warto potwierdzić słuszność jej stosowania przez uzyskanie pozytywne indywidualnej interpretacji podatkowej.

Czym jest ulga Badawczo-Rozwojowa?

Bardzo ważne jest zaznajomienie się z pojęciem ulgi badawczo-rozwojowej, ponieważ aby z niej skorzystać przedsiębiorca musi prowadzić działalność badawczą lub rozwojową. Jest to o tyle ważne, iż w celu skorzystania z ulgi IP BOX programista również musi w pierwszej kolejności spełniać przesłanki prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej. Z ulgą B+R mogą się Państwo zapoznać w naszym artykule.

Autorskie prawo do programu komputerowego

Co do zasady, programy komputerowe nie są wynalazkami, więc nie są w Polsce udzielane na nie patenty. Nie oznacza to jednak, że są pozbawione jakiejkolwiek ochrony, gdyż programy komputerowe mogą być przedmiotem ochrony na podstawie prawa autorskiego jako utwory w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Aby skorzystać z ulgi IP BOX w przypadku programu komputerowego muszą zostać spełnione trzy podstawowe przesłanki:

  1. dochód osiągany jest z prawa autorskiego do programu komputerowego;
  2. program komputerowy został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej;
  3. podatnik prowadzi specjalną ewidencję przychodu na potrzeby IP BOX.

Podnosząc kwestie stricte związane z autorskim prawem do programu komputerowego należy wskazać elementy programu komputerowego chronione prawem autorskim, którymi są przede wszystkim:

  • forma programów – informacje zawarte w kodzie źródłowym programu komputerowego, w opisie procedur operacyjnych, zestawieniu danych, w informacjach konwersacyjnych i dialogowych;
  • interfejs – oparty na analogicznych podstawach jak ochrona innych składników programu;
  • pojęcie „program komputerowy” utożsamiany jest z pojęciem „oprogramowanie”;
  • interfejs można uznać za nierozerwalną, funkcjonalną część składową programu komputerowego, który podlega tożsamej ochronie jak program komputerowy i dlatego może stanowić kwalifikowane IP;
  • program komputerowy to seria kroków (instrukcji), które są podejmowane przez komputer podczas wykonywania programu. Komponentami programu komputerowego są między innymi sekwencje instrukcji wykonywanych komputerowo, specyfikacje, cyfrowe przetwarzanie obrazów, moduły, obiekty, procedury, funkcje, pliki z kodem źródłowym lub pliki wykonywalne.
  • „oprogramowanie chronione prawem autorskim” może zawierać się w katalogu kwalifikowanych IP, jako aktywo funkcjonalnie ekwiwalentne do patentu. Oprogramowanie chronione prawem autorskim dzieli podstawowe cechy patentów, ponieważ jest nowatorskie, nieoczywiste i użyteczne, a zatem zasadniczo wynika z prowadzenia innowacyjnej działalności badawczo-rozwojowej, której prowadzenie powinny stymulować przepisy o IP BOX.
  • Różne traktowanie oprogramowania na mocy prawa patentowego różnych jurysdykcji nie ma wpływu na to, czy dochody z oprogramowania mogą korzystać z regulacji IP BOX.

Przeniesienie autorskich praw majątkowych

Aby uznać, że powstał dochód z prawa autorskiego do programu komputerowego podatnik winien świadomie i odpowiednio konstruować umowę  z kontrahentem. Większość programistów pomija istotny fakt, iż wspomniany wyżej dochód powstaje jeśli w umowie zastrzeżono przeniesienie autorskich praw majątkowych na kontrahenta. Co prawda, nie jest konieczne aby była to stricte umowa licencyjna, lecz wystarczy że będzie zawierała istotne elementy takiej umowy pozwalające jednoznacznie stwierdzić, że doszło do przeniesienia autorskich praw majątkowych za wynagrodzeniem.

Zasady ustalania dochodu oraz podstawy opodatkowania IP

 1.     Metoda obliczania kwalifikowanego dochodu uzyskanego z kwalifikowanego IP

Wysokość dochodu z kwalifikowanego IP ustala się jako iloczyn:

  • dochodu z kwalifikowanego IP osiągniętego w roku podatkowym i,
  • wskaźnika nexus obliczonego według specjalnego wzoru.

Poszczególne litery w powyższym wzorze oznaczają koszty faktycznie poniesione przez podatnika na:

a – prowadzoną bezpośrednio przez podatnika działalność B+R związaną z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej;

b – nabycie wyników prac B+R związanych z kwalifikowanym  prawem wł. Intelektualnej, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu niepowiązanego w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 3,

c – nabycie wyników prac B+R związanych z kwalifikowanym prawem wł. Intelektualnej, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4,

d – nabycie przez podatnika kwalifikowanego prawa wł. Intelektualnej.

Aby dokonać prawidłowego obliczenia podstawy opodatkowania należy zsumować kwalifikowane dochody osiągnięte w danym roku podatkowym ze wszystkich kwalifikowanych IP.

2.     Kalkulacja wskaźnika nexus

Wzór oraz wykonane na jego podstawie obliczenia pozwalają nam poznać wskaźnik nexus, który winien być obliczany oddzielnie dla wszystkich dochodów z poszczególnych kwalifikowanych IP.

Wzór na obliczenie wskaźnika nexus:

Z przedstawionego wzoru należy wyciągnąć wniosek, iż im więcej procesów związanych z innowacjami podatnik będzie przeprowadzał we własnym zakresie lub zlecał podmiotom niepowiązanym, tym większy będzie kwalifikowany dochód podlegający opodatkowaniu preferencyjną 5% stawką, ponieważ będzie bliższy wartości 1. Wynika to z podejścia OECD, zgodnie z którym dochody związane z kwalifikowanym IP mogą być korzystnie opodatkowane jedynie w takim zakresie, w jakim konkretne kwalifikowane IP przynoszące  przychód jest efektem prac B+R prowadzonych przez danego podatnika, czyli prac, które wymagają poniesienia kwalifikowanych kosztów uwzględnionych we wskaźniku nexus.

Na uwagę zasługuje fakt, iż nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów na cele obliczenia podstawy opodatkowania, o której mowa w art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2 ustawy o PIT kosztów pracy własnej w jednoosobowej działalności gospodarczej. Takie samo podejście należy stosować w przypadku próby zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dotacji.

Obliczanie dochodu z kwalifikowanego IP

Dochodem z kwalifikowanego IP, zgodnie z art. 24d  ust. 7 ustawy o CIT i art. 30ca ust. 7 ustawy o PIT, jest osiągnięty przez podatnika w ciągu roku podatkowego dochód:

  • z opłat lub należności wynikających z umów licencyjnych, dotyczących kwalifikowanego IP;
  • ze sprzedaży kwalifikowanego IP;
  • z kwalifikowanego IP uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi;
  • z odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego IP, jeżeli zostało uzyskane w postępowaniu spornym, w tym w postępowaniu sądowym albo arbitrażu.

Ewidencja zdarzeń gospodarczych dla celów IP BOX

Warunkiem skorzystania z preferencyjnej stawki podatkowej jest prowadzenie szczegółowej i odrębnej ewidencji dla wszystkich operacji finansowych związanych z uzyskaniem dochodów z kwalifikowanego IP. Nie ma przy tym narzuconego przepisami prawa systemu prowadzenia takiej ewidencji – decyzja w tym zakresie należy do podatnika.

1.     Podatnicy prowadzący księgi rachunkowe,

Podatnicy prowadzący księgi rachunkowe winni dokonać wyodrębnienia w ewidencji księgowej operacji gospodarczych dotyczących każdego kwalifikowanego IP, umożliwiającego uzyskanie informacji, które są wymagane w zakresie rozliczania przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu lub straty. Podatnik musi brać pod uwagę potrzeby informacyjne związane ze sprawozdawczością w zakresie wydatków kwalifikowalnych w projektach, obowiązujące przepisy prawne oraz techniczne możliwości posiadanego przez siebie systemu księgowego.  Może to wymagać od podatnika wyodrębnienia oddzielnych kont, na których będzie prowadzona ewidencja wydatków kwalifikowalnych w podziale na każde kwalifikowane IP osobno.

2.     Podatnicy nieprowadzący ksiąg rachunkowych,

Brak ksiąg rachunkowych nie powoduje utraty przez podatnika możliwości skorzystania z ulgi IP BOX. Wymóg zapewnienia wyodrębnionej ewidencji dla projektu kwalifikowanego IP może być spełniony przez sporządzanie techniką komputerową w postaci arkusza kalkulacyjnego kumulatywnego, comiesięcznego zestawienia dokumentów, które potwierdzają poniesione wydatki dotyczące projektu kwalifikowanego IP na koniec danego miesiąca.

Rozliczenie podatku dochodowego w wysokości 5%

Podatnicy korzystający z preferencyjnej stawki 5% podatku  dochodowego mogą z niej skorzystać po zakończeniu roku podatkowego poprzez złożenie zeznania podatkowego za dany rok podatkowy. Dochód z kwalifikowanych IP wykazuje się w zeznaniu podatkowym za rok, w którym został osiągnięty. Oznacza to, że IP BOX oraz ulga B+R jest preferencją podatkową, z której można skorzystać po zakończeniu roku podatkowego w zeznaniu rocznym. Podatnicy nie mają zatem możliwości skorzystania z tej preferencji w trakcie roku podatkowego, poprzez pomniejszenie zaliczek na podatek dochodowy.

Podatnik ma prawo stosować preferencyjne IP BOX przez cały okres trwania ochrony prawnej kwalifikowanych IP.

Podsumowując rozważania prowadzenie w niniejszej pracy należy wskazać, iż aby skorzystać z ulgi IP BOX podatnik winien:

  • Zweryfikować prace związane z działalnością badawczo-rozwojową, które prowadzą do wytworzenia, rozwinięcia lub ulepszenia kwalifikowanego IP;
  • Wyodrębnić kwalifikowane IP;

 Źródła:

  1. ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
  2. ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Autor: aplikant radcowski Bartosz Łoboda
Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni
Powyższy artykuł nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa, a jego charakter jest wyłącznie informacyjny.
Treść artykułu odzwierciedla poglądy i stanowisko autora związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prawnych oraz prasowych. Zarówno zespół Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni, jak i autor artykułu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych po zapoznaniu się z powyższym artykułem, bądź na jego podstawie.

PAKIET ZMIAN ANTYLICHWIARSKICH W RAMACH TARCZY 3.0

PAKIET ZMIAN ANTYLICHWIARSKICH W RAMACH TARCZY 3.0

Egzekucja pożyczkiTrudne czasy powodowane obowiązującym stanem epidemii (spowodowanym pandemią wirusa SARS-CoV-2) wymagają szczególnych rozwiązań legislacyjnych. Jednym z nich jest pakiet zmian antylichwiarskich w ramach tarczy 3.0 dotyczących walki z nieuczciwymi praktykami niektórych instytucji finansowych trudniących się przede wszystkim (choć nie tylko) udzielaniem tzw. „chwilówek”. Prace związane z dostosowaniem obowiązujących przepisów do wymogów dzisiejszego rynku finansowego rozpoczęły się jeszcze za kadencji poprzedniego parlamentu. Wpływ późniejszych wyborów parlamentarnych a przede wszystkim kryzys wywołany pandemią COVID-19 sprawił, iż przepisy te zostały wprowadzone dopiero w ramach kolejnego pakietu tarczy antykryzysowej, tzw. tarczy 3.0. Późno czy nie ważne, że w końcu doczekaliśmy się wyczekiwanych zmian.

„Chwilówka”, czyli co?

Nim przyjrzymy się konkretnym rozwiązaniom wprowadzonym w ramach nowelizacji przepisów dwa słowa na temat dotychczas dostrzeżonych w ramach praktyki Naszej Kancelarii problemów związanych z obecnym rynkiem krótkoterminowych produktów finansowych. Czym są tzw. chwilówki? Próżno oczywiście szukać konkretnej definicji na płaszczyźnie obowiązujących przepisów.

Wskazać jednak należy, że produkty te cechuje przede wszystkim łatwa dostępność (często minimum formalności, brak weryfikacji sytuacji finansowej pożyczkobiorcy, prosty i możliwy do wypełnienia online wniosek), relatywnie krótki termin na spłatę zobowiązania (stąd nazwa) oraz wysoki koszt jego obsługi – przy czym Klient zaciągający takie zobowiązanie nie zawsze jest właściwie informowany o tym, ile właściwie będzie musiał zwrócić. I to właśnie koszty takiego produktu stają się często kością niezgody a czasem przyczyną osobistych dramatów osób korzystających z chwilówek.

Bywa bowiem tak, że zaciągając np. pożyczkę w wysokości 5 tys. złotych okazuje się, że w ciągu 5 lat musimy zwrócić 20 albo 30 tys. złotych. Umowy na podstawie, których udzielane są takie pożyczki niejednokrotnie zawierają szereg postanowień godzących w interesy konsumentów co pozwala na ich skuteczne kwestionowanie w drodze sporu sądowego (tzw. postanowienia abuzywne). Wymaga to jednak długich sporów, kosztów oraz przede wszystkim nerwów pożyczkobiorców. Niestety zdarza się i tak, że brak świadomości Klientów firm pożyczkowych co do przysługujących im praw sprawia, że nie podejmują oni żadnej obrony przed sądem, tracą swój majątek niejednokrotnie stanowiący dorobek ich życia i zmuszeni są przeprowadzić procedurę upadłości konsumenckiej celem oddłużenia.

Spójrzmy więc, jakie zmiany wprowadziła tarcza 3.0.

Licytacja nieruchomości? Nie w każdej sytuacji!

Jedną z najbardziej doniosłych zmian są zmiany wprowadzone do Kodeksu postępowania cywilnego. W ramach wprowadzonego art. 9521 k.p.c. wyznaczenie terminu licytacji nieruchomości dłużnika nastąpić będzie mogło jedynie na wniosek wierzyciela. Zauważyć należy, że do tej pory komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne robił to samodzielnie. Do licytacji nieruchomości nie będzie jednak mogło dojść w sytuacji, w której wartość egzekwowanego roszczenia (należność główna) będzie mniejsza niż 1/20 wartości oszacowania nieruchomości.

W kontekście wcześniej wspomnianej specyfiki „chwilówek” dotyczącej co do zasady jednak zobowiązań o relatywnie niskiej wysokości, nie będzie zatem możliwości licytowania nieruchomości stanowiących własność dłużnika celem odzyskania długu o małej wartości. Do tej pory zdarzało się bowiem, że firma X, która dążyła do odzyskania długu o wysokości np. 10 tys. złotych licytowała nieruchomość o wartości 500 tys. złotych.

Również w przypadku prowadzenia egzekucji przez kilku wierzycieli, celem umożliwienia przeprowadzenia skutecznej egzekucji z nieruchomości koniecznym będzie, aby suma dochodzonych przez nich należności równa była co najmniej 1/20 wartości oszacowania.

Ważne jednak aby pamiętać, że powyższe ograniczenia nie dotyczą należności egzekwowanych na rzecz Skarbu Państwa. Nie dotyczą one także wierzytelności wynikających z wyroku karnego. Licytacja może być również przeprowadzona w przypadku, w którym zgodę na to wyrazi dłużnik.

Także Sąd nadzorujący postępowanie może wyrazić zgodę na taką licytację mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy. Okolicznością tą będzie przede wszystkim brak możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z innych składników majątkowych dłużnika. Postanowienie takie będzie zaskarżalne.

Tak czy inaczej, wykluczony został automatyzm działania a znaczenia nabiera indywidualna sytuacja dłużnika.

Umowa przewłaszczenia nieważna!

Coraz bardziej zauważalną tendencją firm pożyczkowych jest wykorzystywanie w ramach zabezpieczenia roszczeń z tytułu zawieranej umowy tzw. umowy przewłaszczenia. W skrócie polega ona na zawarciu umowy pomiędzy pożyczkobiorcą a pożyczkodawcą w ramach której ten pierwszy przenosi własność takiej nieruchomości na rzecz firmy pożyczkowej zachowując prawo zamieszkiwania w lokalu. Naturalnie firma pożyczkowa formalnie jest zobowiązana do zwrotnego przeniesienia prawa własności w przypadku spłaty udzielonej pożyczki. Wystarczy jednak opóźnienie w spłacie i wypowiedzenie takiej umowy, aby pożyczkodawca stał się permanentnym właścicielem nieruchomości. Bez sądu, bez egzekucji, nierzadko za ułamek wartości nieruchomości. Proste?

Nowe przepisy eliminują te praktyki. W ramach art. 3871 k.c. przewidziano sankcję nieważności dla umów, które przewidują przewłaszczenie na zabezpieczenie nieruchomości, gdy:

  1. wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych powiększonych o wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24 miesięcy, lub
  2. wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych nie jest oznaczona, lub
  3. zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości rynkowej nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę.

Wracając więc do wcześniejszego przykładu, gdy w ramach umowy pożyczki otrzymamy 10 tys. złotych a będziemy musieli zwrócić np. 20 tys. nieważną będzie umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości o wartości np. 500 tys. złotych. Istotnym jest, że sankcja nieważności następuje z mocy samego prawa.

Kara za lichwiarstwo!

Ostatnią doniosłą zmianą legislacyjną jest wprowadzenie sankcji karnych za działania lichwiarskie. Oddając głos ustawodawcy wskazać należy, iż zgodnie z art. 304 § 2 k.k. „Kto, w zamian za udzielone osobie fizycznej świadczenie pieniężne wynikające z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie takiego świadczenia z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty kosztów innych niż odsetki w kwocie co najmniej dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych kosztów określoną w ustawie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”.

„Tej samej karze podlega, kto, w związku z udzieleniem osobie fizycznej świadczenia pieniężnego wynikającego z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie świadczenia pieniężnego z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych lub odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w ustawie. (§ 3).

Wprowadzając powyższe zmiany ustawodawca dał wyraźny sygnał, iż próba obchodzenia dotychczasowych regulacji dotyczących maksymalnych kosztów pożyczek spotkać się może z surowymi konsekwencjami.

Czas pokaże czy wprowadzone zmiany będą skutecznym instrumentem do walki z nierzetelnymi instytucjami finansowymi. Zauważyć jednak wypada, że ich uchwalenie już teraz stanowi jasny sygnał, iż problem został dostrzeżony, co niewątpliwie należy ocenić pozytywnie.

autor: radca prawny Tomasz Ogulewicz
Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni
Powyższy artykuł nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa, a jego charakter jest wyłącznie informacyjny.
Treść artykułu odzwierciedla poglądy i stanowisko autora związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prawnych oraz prasowych.
Zarówno Lange Kancelaria Prawna Spółka Partnerska Radcowie Prawni, jak i autor wpisu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych po zapoznaniu się z powyższym artykułem, bądź na jego podstawie.