Zmiany w zakresie wymogów formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej

Na wstępie, zanim przedstawię podstawowe informacje dotyczące wymogów formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (na potrzeby dalszej części opracowania – wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej) w stanie prawnym, jaki obowiązywać będzie od dnia 24 marca 2020 r., chciałbym w kilku słowach omówić przyczyny, jakie kierowały ustawodawcą w dążeniach do kolejnej nowelizacji ustawy.

Poza wszelką wątpliwością jest, że celem ustawodawcy jest maksymalnie zwiększenie ilości postanowień o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej; podobna intencja determinowała ustawodawcę już przy pracach nad poprzednią nowelizacją ustawy. Wychodzi się z założenia, że dalece bardziej korzystnym dla państwa (gospodarki, rynku finansowego) będzie oddłużenie osób będących aktualnie w tzw. „szarej strefie”, niż dalsze utrzymanie stanu pozostawania setek tysięcy osób na poziomie uzyskiwania minimalnego (niepodlegającego zajęciu egzekucyjnemu) wynagrodzenia bądź wręcz bez legalnego zatrudnienia. Większa liczba ogłoszeń upadłości konsumenckich ma ograniczyć wykluczenie społeczne i umożliwić powrót dłużników do legalnego obrotu gospodarczego. Zauważyć należy, iż w ostatnich latach konsekwentnie wzrasta ilość postanowień o ogłoszeniu upadłości (4434 obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w 2016 r., w 2019 r. odnotowano już 7944 obwieszczenia). Celem nowelizacji jest znaczny wzrost wymienionych liczb.

Przechodząc do zmian w zakresie wymogów formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej – nie będzie koniecznym jego złożenie na formularzu; taki obowiązek będzie natomiast obciążał wierzyciela. Opłata sądowa nie ulegnie zmianie i wynosić będzie 30 zł. Bez zmian pozostaną dotychczasowe wymagania dotyczące informacji, które powinien wskazać Dłużnik we wniosku.

Istotnym natomiast novum, zwłaszcza z perspektywy osób, które już rozpoczęły pracę nad treścią wniosku, będzie informacja o osiągniętych przychodach oraz o kosztach poniesionych na utrzymanie wnioskodawcy oraz osób pozostających na jego utrzymaniu w ostatnich sześciu miesiącach przed dniem złożenia wniosku. Jeżeli zatem ktoś z Państwa planuje złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości po 23 marca 2020 r., powinien już dziś szczegółowo analizować swoje przychody i wydatki. Dłużnik powinien także wskazać we wniosku swój numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli taki numer posiadał w ciągu ostatnich dziesięciu lat przed dniem złożenia wniosku.

Dodatkowo, wprowadzony zostanie obowiązek zamieszczenia we wniosku następujących informacji:
– o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były nieruchomości, akcje lub udziały w spółkach,
– o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były ruchomości, wierzytelności lub inne prawa, których wartość przekracza 10 000 zł.

Niejako wyprzedzając dalsze rozważania zaznaczyć trzeba, że informacje te nie są istotne z perspektywy decyzji Sądu o ogłoszeniu upadłości, jednak będą mieć kluczowe znaczenie dla wydania przez Sąd postanowienia w przedmiocie planu spłaty.
Istotnym elementem wniosku jest oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku; jeżeli oświadczenie nie jest zgodne z prawdą, dłużnik poniesie odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek podania nieprawdziwych danych we wniosku o ogłoszenie upadłości. W „nowym” wniosku nie będzie już potrzeby składania oświadczenia oświadczenie dłużnika, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 4914 ust. 2 i 3 ustawy Prawo upadłościowe.

Niewątpliwie pozytywną zmianą będzie możliwość złożenia przez dłużnika wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży składników majątku o znacznej wartość – co powinno przyczynić się do szybkiego zakończenia postępowania upadłościowego. Innymi słowy, dłużnik we wniosku o ogłoszenie upadłości będzie mógł wskazać podmiot, który zakupi jego mienie w toku postępowania upadłościowego; z reguły zbycie składników majątku upadłego jest najbardziej czasochłonną częścią postępowania, zatem skuteczny wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży znacznie usprawni postępowanie upadłościowe.

Reasumując stwierdzić jednak trzeba, że z dniem 24 marca 2020 r. wzrosną wymagania formalne wniosku o ogłoszenie upadłości, jak również jego treść będzie miała znaczenie w toku postępowania upadłościowego, szczególnie w przypadku kluczowej dla dłużnika decyzji Sądu w przedmiocie ustalenia planu spłaty. Wniosek powinien być zatem przygotowany starannie i rzetelnie.

Konsekwencją wspomnianego stanowiska ustawodawcy w zakresie rozszerzenia dostępu do upadłości konsumenckiej jest, wydaje się, najbardziej radykalna zmiana w przedmiocie uchylenia przepisu art. 4914 ustawy Prawo upadłościowe, który statuował przesłanki oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Skutki tej zmiany, a także możliwe tryby prowadzenia postępowania upadłościowego omówię w kolejnym wpisie.

Zmiany w zakresie wymogów formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości