Rewolucja w terminach przedawnienia roszczeń – część I

Terminy przedawnienia roszczeńPraktycznie „od zawsze” termin przedawnienia roszczeń, poza wyjątkami wynikającymi z przepisów szczególnych, wynosił 10 lat, a w przypadku roszczeń o świadczenia okresowe i związane z działalnością gospodarczą – 3 lata (art. 118 Kodeksu cywilnego). Jeden z powyższych terminów niedługo ulegnie kategorycznej zmianie, gdyż uchwalona przez Sejm nowelizacja m.in. Kodeksu cywilnego przewiduje skrócenie podstawowego terminu przedawnienia roszczeń z 10 do 6 lat. Ten termin ma zastosowanie przede wszystkim do roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również do roszczeń stwierdzonych ugodą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd.

Natomiast termin 3-letni mający zastosowanie do roszczeń związanych m.in. z czynszem najmu lub dzierżawy oraz do roszczeń związanych z działalnością gospodarczą pozostanie bez zmian.

Zmieni się jednak sposób liczenia terminów przedawnienia, gdyż zgodnie z treścią  ustawy nowelizującej termin przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Taki zapis będzie miał znaczące konsekwencje, gdyż w przypadku gdy określone roszczenie będzie wymagalne, np. od dnia 23 kwietnia 2018 r. to przedawni się ono dopiero w dniu 1 stycznia 2022 r. – w przypadku 3-letniego okresu przedawnienia, lub w dniu 1 stycznia 2025 r. – w przypadku 6-letniego okresu przedawnienia. Reguła ta nie dotyczy terminów przedawnienia roszczeń krótszych niż 2 lata.

Ustawa uchwalona przez Sejm dokona również „wyłomu” w ogólnie obowiązującej zasadzie prawa, tj. lex retro non agit (prawo nie działa wstecz), gdyż będzie miała zastosowanie do roszczeń powstałych przed dniem oraz w dniu wejścia tej ustawy w życie, które są jeszcze roszczeniami nieprzedawnionymi. Natomiast w przypadku, gdy termin przedawnienia nadany nową ustawą będzie krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia (nowego/krótszego) rozpocznie się z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Nie dotyczy to sytuacji, gdy termin przedawnienia roszczenia rozpoczął bieg przed wejściem w życie ustawy nowelizującej i przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia skończy on swój bieg wcześniej niż według nowego terminu – przedawnienie następuje z upływem wcześniejszego terminu.